ارتودنسی ثابت روشی برای مرتب کردن دندانها و اصلاح جفت شدن فک‌هاست که در آن براکت‌های کوچکی روی دندانها چسبانده میشود و سیمی که از داخل آنها می‌گذرد، دندانها را با نیرویی ملایم و پیوسته جابه‌جا میکند. به همین دلیل در زبان عامیانه به آن سیم کشی دندان هم می‌گویند.
رایج‌ترین نوع آن ارتودنسی فلزی است و براکت سرامیکی، لینگوال و سلف لایگیتینگ گزینه‌های دیگر آن هستند. چون بیمار نمی‌تواند این دستگاه را خارج کند، نیرو بدون وقفه کار میکند و همین ویژگی آن را برای مشکلات متوسط تا شدید مناسب‌تر از دستگاه‌های متحرک میکند. درمان معمولاً بین ۱۲ تا ۳۰ ماه طول می‌کشد و مدت دقیق آن بیش از هر چیز به شدت مشکل و همکاری بیمار بستگی دارد. اینکه کدام براکت برای دندانهای شما مناسب است، بعد از معاینه متخصص ارتودنسی مشخص میشود، اما جدول مقایسه همین صفحه کمک میکند پیش از معاینه تصویر روشنی از گزینه‌ها داشته باشید.
آدرس: تهران، فلکه دوم تهرانپارس، کلینیک دندانپزشکی ترنج (مسیریابی با گوگل مپ)
براکت، سیم و کش هرکدام چه نقشی در ارتودنسی ثابت دارند؟
براکت به‌تنهایی هیچ نیرویی تولید نمی‌کند و نقش دستگیره‌ای را دارد که نیرو را به دندان می‌رساند. براکت‌های امروزی از پیش تنظیم‌شده‌اند، یعنی زاویه و شیب مناسب هر دندان در شیار براکت همان دندان طراحی شده است. به همین دلیل وقتی سیم داخل شیارها قرار می‌گیرد، هر دندان به سمت جای درست خودش هدایت میشود.
موتور اصلی حرکت، سیم یا آرچ وایر است. در ماه‌های اول از سیم‌های نازک نیکل تیتانیوم استفاده میشود که حافظه شکلی دارند. این سیم وقتی در براکت دندانهای نامرتب جا می‌افتد خم میشود و با تمایل به بازگشت به فرم اولیه‌اش، نیرویی ملایم و پیوسته به دندانها وارد میکند. در مراحل بعد، سیم‌های ضخیم‌تر و محکم‌تر استیل جایگزین می‌شوند تا ریشه‌ها با دقت بیشتری کنترل شوند و فضاهای خالی بسته شوند.
کلمه کش در صحبت بیماران به سه قطعه متفاوت اشاره دارد. کش‌های کوچک دور هر براکت که اغلب رنگی هستند، فقط سیم را داخل براکت نگه می‌دارند و خودشان دندانی را جابه‌جا نمی‌کنند. کش زنجیره‌ای که روی چند دندان کشیده میشود، فاصله‌های بین دندانها را می‌بندد. کش‌های بین‌فکی که بیمار خودش بین قلاب‌های فک بالا و پایین می‌اندازد، رابطه دو فک را اصلاح می‌کنند و برخلاف سیم و براکت، اثرشان کاملاً به همکاری بیمار وابسته است. این کش‌ها معمولاً باید روزانه حدود ۲۲ ساعت استفاده شوند و بعد از هر وعده غذایی تعویض شوند، چون در محیط دهان خاصیت کشسانی خود را از دست میدهند.
ابزارهای کمکی مثل بند، فنر و مینی‌اسکرو
در دندانهای آسیاب که بیشترین نیروی جویدن را تحمل می‌کنند، گاهی به‌جای براکت از بند استفاده میشود. بند حلقه فلزی نازکی است که دور دندان قرار می‌گیرد و با سِمان مخصوص ثابت میشود. برای جا دادن بند، معمولاً یک یا دو روز قبل کش‌های جداکننده کوچکی بین دندانها گذاشته میشود تا فضای لازم ایجاد شود.
فنرهای کوچکی که روی سیم قرار می‌گیرند دو کار متفاوت انجام میدهند. فنر باز بین دو دندان فشرده میشود و با باز شدن، برای دندان کج یا نهفته جا باز میکند. فنر بسته برعکس عمل میکند و فاصله‌ای مثل جای دندان کشیده‌شده را می‌بندد.
مینی‌اسکرو پیچ بسیار کوچکی از جنس تیتانیوم است که با بی‌حسی موضعی در استخوان فک قرار می‌گیرد. چون تکیه‌گاه آن خود استخوان است، ارتودنتیست می‌تواند دندانهای مشخصی را حرکت دهد بی‌آنکه دندانهای دیگر ناخواسته جابه‌جا شوند. مینی‌اسکرو در فرو بردن دندانهای آسیاب برای بستن اپن‌بایت، عقب بردن کل ردیف دندانها و اصلاح لبخند لثه‌ای کاربرد دارد و در بسیاری از موارد نیاز به هدگیر و دستگاه‌های بیرون دهانی را از بین می‌برد.
ارتودنسی ثابت چه مشکلاتی را اصلاح میکند؟
ارتودنسی ثابت هم مشکلات چیدمان دندانها در هر فک را اصلاح میکند و هم نحوه قرار گرفتن دندانهای بالا و پایین روی هم را. مهمترین این مشکلات عبارت‌اند از
- شلوغی و کجی دندانها
- فاصله بین دندانها
- چرخش شدید دندان
- جلو بودن دندانهای بالا
- جلو بودن فک پایین
- دیپ‌بایت و اپن‌بایت
- کراس‌بایت
- دندان نیش نهفته
نکته مهم این است که ظاهر مشابه همیشه علت و درمان مشابهی ندارد. دندانهای جلو آمده ممکن است فقط به دلیل شیب دندانها روی استخوان سالم باشد که مشکلی دندانی است، یا به دلیل بزرگی، کوچکی یا رشد نامتناسب خود استخوان فک که مشکلی اسکلتی است.
در کودکان و نوجوانانی که هنوز در حال رشدند، میتوان ابتدا رشد فک را با دستگاه‌های فانکشنال هدایت کرد و بعد دندانها را با ارتودنسی ثابت مرتب کرد. در بزرگسالان، ارتودنسی ثابت فقط می‌تواند دندانها را روی استخوان جابه‌جا کند تا ناهماهنگی فک‌ها تا حدی پوشانده شود. اگر این ناهماهنگی شدید باشد، جبران آن فقط با حرکت دندانها ناپایدار است و می‌تواند به لثه و استخوان آسیب بزند. در این موارد درمان ترکیبی از ارتودنسی و جراحی فک خواهد بود که به آن ارتوسرجری می‌گویند.
تشخیص این مرز به بررسی رادیوگرافی سفالومتری و نیمرخ صورت نیاز دارد و در تخصص ناهنجاری‌های فک و صورت قرار می‌گیرد. اگر فک پایین شما جلوتر از فک بالاست، صفحه درمان جلو بودن فک پایین با ارتودنسی این موضوع را دقیق‌تر بررسی کرده است.
انواع ارتودنسی ثابت
هر چهار نوع ارتودنسی ثابت دندانها را با همان فرایند زیستی جابه‌جا می‌کنند، چون استخوان به نیروی منتقل‌شده از سیم پاسخ میدهد و جنس براکت برایش فرقی ندارد. تفاوت اصلی آنها در ظاهر، راحتی تمیز کردن، دوام و هزینه است، نه در توانایی نهایی‌شان برای صاف کردن دندانها.
ارتودنسی فلزی، رایج‌ترین انتخاب
در ارتودنسی فلزی، براکت‌های استیل ضدزنگ روی سطح بیرونی دندانها چسبانده می‌شوند و سیم با کش‌های کوچک یا سیم‌های نازک فلزی داخل آنها نگه داشته میشود. استحکام براکت فلزی بالاست و زیر نیروی جویدن به‌ندرت می‌شکند. اصطکاک بین سیم و براکت فلزی هم کمتر از براکت سرامیکی است، پس سیم راحت‌تر در شیار براکت می‌لغزد و بستن فضاها روان‌تر پیش می‌رود. به همین دلایل ارتودنسی فلزی برای مشکلات شدید و پیچیده که به نیروهای بیشتر و ابزارهای کمکی نیاز دارند، انتخاب قابل اعتمادی است و در میان روش‌های ثابت هزینه کمتری دارد.
محدودیت اصلی آن ظاهر است، چون براکتها هنگام لبخند به‌وضوح دیده می‌شوند. کش‌های کوچک دور براکت هم پلاک و ذرات غذا را بیشتر نگه می‌دارند و تمیز کردن دندانها را زمان‌برتر می‌کنند. در هفتههای اول، لبه براکتها ممکن است به داخل لب و گونه ساییده شود و زخم‌های کوچکی ایجاد کند که با عادت کردن بافت دهان برطرف میشود. نوجوانانی که دوست دارند ظاهر براکت را به شکل شخصی‌تری تغییر دهند، می‌توانند از ارتودنسی رنگی استفاده کنند که در آن فقط رنگ کش‌های کوچک عوض میشود.
براکت سرامیکی
براکت سرامیکی همرنگ دندان است و کمتر به چشم می‌آید، اما شکننده‌تر و کمی حجیم‌تر از براکت فلزی است و اصطکاک بیشتری با سیم دارد. برای آشنایی کامل با این روش و تفاوت‌هایش، صفحه ارتودنسی سرامیکی را ببینید.
ارتودنسی لینگوال یا پشت دندانی
در ارتودنسی لینگوال براکتها روی سطح پشتی دندانها چسبانده می‌شوند و از بیرون دیده نمی‌شوند. بهای این مزیت چند چیز است. براکتها در فضای زبان قرار می‌گیرند و در هفتههای اول ممکن است زبان را زخم کنند و تلفظ برخی حروف را تغییر دهند. بیمار پشت دندان‌هایش را نمی‌بیند، پس تمیز کردن براکتها سخت‌تر است. کار در این سمت دندان برای ارتودنتیست هم دشوارتر و زمان‌برتر است و براکتها اغلب به‌صورت اختصاصی در لابراتوار ساخته می‌شوند، به همین دلیل گران‌ترین نوع ارتودنسی ثابت به شمار می‌آید. این روش بیشتر برای بزرگسالانی مناسب است که به دلیل شغل یا شرایط اجتماعی نمی‌خواهند هیچ دستگاهی روی دندان‌هایشان دیده شود.
براکت سلف لایگیتینگ (دیمون)
براکت سلف لایگیتینگ یک درپوش یا گیره کشویی دارد که سیم را داخل براکت قفل میکند و دیگر به کش‌های کوچک نیازی نیست. نبود این کش‌ها یعنی پلاک کمتر دور براکت جمع میشود، اصطکاک کاهش می‌یابد و تعویض سیم در مطب سریع‌تر انجام میشود. فاصله جلسات هم می‌تواند به‌جای حدود چهار هفته، به ۶ تا ۸ هفته برسد. با این حال کارآزمایی‌های بالینی تصادفی نشان داده‌اند که این براکتها طول کل درمان یا میزان درد را به‌طور معنادار کمتر نمی‌کنند. پس اگر هدف شما بهداشت راحت‌تر و جلسات کمتر است گزینه خوبی است، اما نباید آن را راهی برای کوتاه کردن درمان دانست.
کدام براکت برای شما مناسب‌تر است؟
| نوع براکت | ظاهر | تمیز کردن | دوام | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| فلزی | کاملاً پیدا | متوسط | بسیار بالا | مشکلات شدید، کودکان و نوجوانان |
| سرامیکی | همرنگ دندان | متوسط | شکننده‌تر | کسانی که ظاهر برایشان مهم است |
| لینگوال | از بیرون نامرئی | دشوار | بالا | بزرگسالان با حساسیت شغلی |
| سلف لایگیتینگ | فلزی یا شفاف | آسان‌تر | بالا | ترجیح جلسات کمتر و بهداشت آسان‌تر |
انتخاب نهایی فقط به سلیقه بستگی ندارد. نوع حرکتی که دندانها لازم دارند، وضعیت لثه، نحوه جفت شدن دندانها و حتی خطر سایش دندانهای مقابل روی براکت‌های سرامیکی در این تصمیم اثر دارند و ارتودنتیست بعد از معاینه گزینه‌های مناسب را پیشنهاد میدهد.
مزایا و معایب ارتودنسی ثابت
بزرگ‌ترین مزیت ارتودنسی ثابت کنترل کامل حرکت دندان در سه بعد است. سیم‌های مستطیلی داخل شیار براکت فقط تاج دندان را کج نمی‌کنند، بلکه می‌توانند ریشه را هم جابه‌جا کنند، دندان چرخیده را بچرخانند و دندان را در استخوان فرو ببرند یا بیرون بیاورند. چون بیمار نمی‌تواند دستگاه را بردارد، نیرو بدون وقفه اعمال میشود و نتیجه به یادآوری روزانه بیمار وابسته نیست. همین ویژگی‌ها باعث میشود بستن فضای دندانهای کشیده‌شده، آوردن دندان نهفته به ردیف دندانها و اصلاح شلوغی‌های شدید فقط با ارتودنسی ثابت ممکن باشد. امکان ترکیب آن با مینی‌اسکرو هم دامنه درمان را گسترده‌تر میکند.
همین ثابت بودن، روی دیگر ماجرا را هم می‌سازد. براکتها و سیم‌ها جای مناسبی برای جمع شدن پلاک هستند و اگر بهداشت رعایت نشود، اسید باکتری‌ها مواد معدنی مینا را حل میکند و لکه‌های سفید روی دندان ظاهر میشود. این لکه‌ها می‌توانند تنها یک ماه بعد از نصب براکت شروع شوند و گاهی تا پنج سال بعد از باز کردن براکتها باقی بمانند.
پس عامل آسیب به مینا خود براکت نیست، بلکه پلاکی است که اطراف آن تمیز نشده است. عارضه کمتر شایع ولی جدی‌تر، تحلیل نوک ریشه است. طبق مرورهای سیستماتیک، تحلیل شدید ریشه یعنی از دست رفتن بیش از یک‌سوم طول آن، در ۱ تا ۵ درصد بیماران دیده میشود و یکی از دلایل اصرار ارتودنتیست بر نیروی سبک و رادیوگرافی‌های کنترلی همین است. محدودیت‌های غذایی، زخم‌های اولیه دهان و ظاهر براکت‌های فلزی هم از دیگر معایب این روش‌اند.
ارتودنسی ثابت بهتر است یا متحرک و الاینر شفاف؟
هیچ‌کدام از این سه روش به‌طور مطلق بهتر نیست و انتخاب میان آنها به نوع و شدت مشکل، سن و رشد بیمار و میزان همکاری او بستگی دارد. دستگاه‌های متحرک بیشتر در کودکان ۷ تا ۱۳ ساله و برای هدایت رشد فک‌ها یا باز کردن فک بالا به کار می‌روند، اما در جابه‌جایی دقیق دندانها قدرت محدودی دارند و عمدتاً فقط تاج دندان را کج می‌کنند. اطلاعات بیشتر درباره این دستگاه‌ها را در صفحه ارتودنسی کودکان می‌خوانید.
الاینرها قالب‌های شفافی هستند که بر اساس اسکن دیجیتال ساخته می‌شوند و هر یک تا دو هفته عوض می‌شوند. ظاهر آنها تقریباً نامرئی است و هنگام غذا خوردن و مسواک زدن برداشته می‌شوند، پس تمیز کردن دندانها ساده‌تر است. در مقابل، فقط وقتی کار می‌کنند که روزانه حدود ۲۲ ساعت در دهان باشند و در چرخش‌های شدید یا حرکات پیچیده ریشه به اتصالات کمکی نیاز دارند. برای آشنایی کامل با این روش، صفحه ارتودنسی نامرئی با الاینر شفاف را ببینید.
| معیار | ارتودنسی ثابت | ارتودنسی متحرک | الاینر شفاف |
|---|---|---|---|
| کنترل حرکت ریشه | بسیار دقیق | محدود | متوسط |
| ظاهر | پیدا تا کم‌پیدا | پیدا | تقریباً نامرئی |
| وابستگی به همکاری بیمار | کم | زیاد | زیاد |
| تمیز کردن دندانها | دشوارتر | آسان | آسان |
| کاربرد اصلی | مشکلات متوسط تا شدید | هدایت رشد در کودکان | مشکلات خفیف تا متوسط |
چه کسانی کاندید ارتودنسی ثابت هستند؟
هر کسی که یکی از مشکلات گفته‌شده را دارد و لثه و استخوان سالمی دارد، می‌تواند کاندید ارتودنسی ثابت باشد. شرط دیگر، آمادگی برای رعایت دقیق بهداشت در تمام دوره درمان است. ارتودنسی ثابت محدودیت سنی مطلق ندارد. زمان رایج شروع آن بعد از رویش بیشتر دندانهای دائمی، معمولاً بین ۹ تا ۱۴ سالگی است، اما ارزیابی کودک بهتر است زودتر انجام شود تا اگر مشکل اسکلتی وجود دارد، فرصت هدایت رشد از دست نرود. صفحه بهترین سن ارتودنسی این موضوع را با جزئیات بیشتری بررسی کرده است.
درمان‌هایی که باید قبل از نصب براکت انجام شود
حرکت دادن دندان در لثه ملتهب می‌تواند به تحلیل سریع استخوان منجر شود و پوسیدگی درمان‌نشده زیر براکتها پیشرفت میکند. به همین دلیل پیش از نصب براکت، دهان باید کاملاً آماده باشد.
- جرم‌گیری و درمان لثه
- ترمیم پوسیدگی‌ها
- پیوند لثه در صورت نیاز
- کشیدن دندان طبق طرح درمان
پیوند لثه برای کسانی لازم میشود که لثه یا استخوان جلوی دندان‌هایشان بسیار نازک است و حرکت دندان ممکن است تحلیل لثه را بیشتر کند. کشیدن دندان هم فقط وقتی انجام میشود که طرح درمان به آن نیاز داشته باشد.
ارتودنسی ثابت در بزرگسالی
بزرگسالان، حتی بالای پنجاه سال، اگر لثه و استخوان سالمی داشته باشند می‌توانند ارتودنسی ثابت انجام دهند، اما درمان آنها با نوجوانان چند تفاوت مهم دارد. رشد فک در بزرگسالی تمام شده است، پس مشکلات اسکلتی فقط با جبران دندانی یا جراحی فک اصلاح می‌شوند. استخوان متراکم‌تر است و دندانها کمی آهسته‌تر حرکت می‌کنند. احتمال تحلیل لثه و ایجاد فضاهای مثلثی تیره بین دندانها بعد از صاف شدن آنها هم بیشتر است.
درمان بزرگسالان اغلب بین چند تخصص هماهنگ میشود، چون بسیاری از آنها روکش، دندان عصب‌کشی‌شده یا دندان از دست رفته دارند. دندان روکش‌دار و عصب‌کشی‌شده را میتوان مثل دندان طبیعی حرکت داد، اما ایمپلنت حرکت نمی‌کند. ایمپلنت مستقیماً به استخوان جوش خورده و لیگامانی ندارد که با بازسازی استخوان جابه‌جا شود. به همین دلیل ترتیب معمول درمان این است که ابتدا درمان ریشه و روکش‌های موقت انجام شود، بعد ارتودنسی دندانها را مرتب کند و فضای دقیق را آماده کند و در پایان ایمپلنت یا روکش دائمی قرار بگیرد. این ترتیب در صفحه زمان‌بندی ایمپلنت و ارتودنسی کامل‌تر توضیح داده شده است. در درمان بزرگسالان هدف اغلب فقط زیبایی نیست، بلکه ساختن ردیفی از دندانها است که راحت‌تر تمیز شود و دندانهای طبیعی را سال‌ها بیشتر حفظ کند.
درمان با ارتودنسی ثابت چقدر طول می‌کشد؟
درمان ارتودنسی ثابت معمولاً بین ۱۲ تا ۳۰ ماه و به‌طور متوسط حدود یک‌ونیم تا دو سال طول می‌کشد. مشکلات بسیار خفیف ممکن است در حدود شش ماه درمان شوند و مشکلات پیچیده تا سه سال یا بیشتر زمان ببرند. اثرگذارترین عامل، شدت مشکل است. شلوغی زیاد، نیاز به کشیدن دندان، دندان نهفته و ناهماهنگی فک‌ها همه درمان را طولانی‌تر می‌کنند.
عامل دوم همکاری بیمار است. جلسات تنظیم سیم معمولاً هر ۴ تا ۸ هفته یک بار است و غیبت در آنها روند اعمال نیرو را مختل میکند و ممکن است به حرکات ناخواسته دندان یا آسیب دستگاه منجر شود. کنده شدن مکرر براکتها و استفاده نامنظم از کش‌های بین‌فکی هم درمان را ماه‌ها عقب می‌اندازد. سن هم بی‌اثر نیست و دندان نوجوانان به دلیل فعالیت بیشتر سلول‌های استخوان معمولاً سریع‌تر حرکت میکند.
مسیر درمان از نصب براکت تا باز کردن آن
درمان با تهیه مدارک شروع میشود که شامل اسکن یا قالب دندانها، فتوگرافی ارتودنسی و رادیوگرافی‌های پانورامیک و سفالومتری است. بعد از آماده‌سازی دهان، براکتها روی دندانها چسبانده می‌شوند و سیم‌های نازک و انعطاف‌پذیر، دندانها را ردیف می‌کنند. در مرحله بعد سیم‌های محکم‌تر جایگزین می‌شوند تا فضاها بسته شوند و رابطه دو فک با کمک کش‌ها اصلاح شود. تنظیمات ظریف پایانی جفت شدن دقیق دندانها را کامل میکند و سپس براکتها برداشته می‌شوند و باقی‌مانده چسب با ابزار مخصوص و بدون آسیب به مینا پاک میشود. جزئیات هر مرحله را در صفحه جلسه اول ارتودنسی بخوانید.
بعد از باز کردن براکتها؛ نقش ریتینر در حفظ نتیجه
باز کردن براکتها پایان درمان نیست. الیاف لیگامان اطراف ریشه حافظه دارند و ماه‌ها طول می‌کشد تا خود را با جای جدید دندان هماهنگ کنند. در این مدت دندانها تمایل دارند به جای قبلی خود برگردند و اگر ریتینر استفاده نشود یا ریتینر ثابت جدا شود، این جابه‌جایی ممکن است ظرف ۲۴ ساعت شروع شود. به همین دلیل در منابع مرجع ارتودنسی اهمیت دوره نگهداری حتی از خود دوره براکت بیشتر دانسته شده است.
ریتینر ثابت سیم نازکی است که پشت دندانهای جلو، معمولاً از نیش تا نیش، چسبانده میشود. از بیرون دیده نمیشود و به یادآوری بیمار نیازی ندارد، اما برای تمیز کردن زیر آن باید از نخ دندان مخصوص استفاده کرد و خوراکی‌های سخت ممکن است آن را جدا کنند. در بسیاری از بیماران این سیم برای همیشه باقی می‌ماند.
ریتینر متحرک یا قالب شفافی است که روی همه دندانها قرار می‌گیرد یا پلاکی با یک سیم فلزی جلوی دندانها. این ریتینرها هنگام غذا خوردن برداشته می‌شوند و در ماه‌های اول تقریباً تمام روز و بعد فقط شب‌ها استفاده می‌شوند. ایمن‌ترین روش، استفاده هم‌زمان از ریتینر ثابت و ریتینر شفاف شبانه است تا اگر سیم ثابت ناگهان جدا شد، دندانها تا زمان ترمیم آن جابه‌جا نشوند.
خطر برگشت در همه بیماران یکسان نیست و در این موارد بیشتر است.
- درمان بدون کشیدن دندان
- فاصله بین دندانهای جلو
- چرخش شدید دندانها
- عادت فشار زبان
- تحلیل لثه و استخوان
- ارتودنسی دوباره
چرخش‌های بیش از ۳۰ درجه به این دلیل در این فهرست هستند که الیاف لثه اطراف دندان کشیده می‌مانند و دندان را به سمت حالت قبلی می‌چرخانند. در این موارد معمولاً ریتینر ثابت دائمی توصیه میشود.
زندگی روزمره با براکت ثابت
در روزهای اول بعد از نصب براکت، احساس فشار و حساسیت دندانها طبیعی است و معمولاً ۳ تا ۵ روز طول می‌کشد. بعد از هر جلسه تنظیم سیم هم حساسیت مشابهی ایجاد میشود که معمولاً ظرف ۲ تا ۳ روز برطرف میشود. در این روزها غذاهای نرم مثل سوپ، پوره، ماست و تخم‌مرغ کار را راحت‌تر می‌کنند. ارتودنتیست‌ها برای این دوره معمولاً مسکن‌هایی مثل استامینوفن را ترجیح میدهند، چون برخی شواهد نشان میدهد داروهای ضدالتهاب مثل ایبوپروفن با مهار پروستاگلاندین‌ها حرکت دندان را کند می‌کنند. انتخاب دارو را به پزشک خودتان بسپارید. صفحه آیا ارتودنسی درد دارد؟ این موضوع را کامل‌تر بررسی کرده است.
تمیز نگه داشتن دندانها و براکت
برای پیشگیری از لکه‌های سفید و بوی بد دهان که هر دو از پلاک جمع‌شده اطراف براکتها ناشی می‌شوند، دندانها باید بعد از هر وعده غذایی و پیش از خواب مسواک زده شوند. مسواک معمولی به همه سطوح اطراف براکت و زیر سیم نمیرسد و این ابزارها کار را کامل می‌کنند.
- مسواک ارتودنسی V شکل
- مسواک بین دندانی
- نخ دندان سوپرفلاس
- واترجت
شواهد پژوهشی نشان میدهد مسواک برقی پلاک و التهاب لثه را در بیماران ارتودنسی بیشتر از مسواک دستی کاهش میدهد. خمیر دندان معمولی با فلوراید ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ ppm کافی است و برای کسانی که خطر پوسیدگی بیشتری دارند، دندانپزشک ممکن است خمیر دندان پرفلوراید ۵۰۰۰ ppm تجویز کند.
دهانشویه فلورایددار بدون الکل هم بهتر است شب‌ها و پس از مسواک استفاده شود و تا ۲۰ دقیقه بعد از آن چیزی خورده نشود. دندانهای پیش کناری بالا به دلیل اندازه کوچک‌تر، حاشیه لثه‌شان به براکت نزدیک‌تر است و بیشترین خطر لکه سفید را دارند، پس هنگام مسواک زدن به آنها توجه بیشتری کنید. جرم‌گیری در طول درمان نه‌تنها ممکن است بلکه برای سلامت لثه لازم است. برای آموزش کامل، صفحه مسواک زدن با ارتودنسی و بهترین مسواک ارتودنسی را ببینید.
خوراکی‌هایی که باید کنار بگذارید
خوراکی‌های سخت نیروی ناگهانی به براکت وارد می‌کنند که از قدرت چسب آن بیشتر است و براکت را جدا میکند یا سیم را خم میکند. خوراکی‌های چسبنده دور براکت می‌پیچند، سیم را از جایش بیرون می‌کشند و پلاک را روی مینا نگه می‌دارند.
- آجیل و یخ
- ته‌دیگ و نان خشک
- آدامس و تافی
- گز و سوهان
- نوشابه‌های گازدار
میوه‌ها و سبزی‌های سفت مثل سیب، هویج و خیار را لازم نیست کنار بگذارید. کافی است آنها را به تکه‌های کوچک ببرید یا رنده کنید و با دندانهای عقب بجوید، نه اینکه مستقیم با دندانهای جلو گاز بزنید.
اگر براکت کنده شد یا سیم آزار داد
اگر لبه براکت یا انتهای سیم به لب و گونه ساییده میشود، تکه کوچکی از موم ارتودنسی را با انگشت گرد کنید و روی آن بچسبانید. بلعیدن اتفاقی موم خطری ندارد. شستشو با آب‌نمک گرم هم به بهبود سریع‌تر زخم‌های دهان کمک میکند. اگر براکتی کنده شد یا سیم بیرون زد، ناحیه تیز را با موم بپوشانید و تا جلسه بعد صبر نکنید، با کلینیک تماس بگیرید تا وقت زودتری برایتان تعیین شود، چون براکت جداشده دیگر نیرو را به دندان منتقل نمی‌کند و درمان آن دندان متوقف میشود.
هزینه ارتودنسی ثابت به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه ارتودنسی ثابت بیش از هر چیز به پیچیدگی مشکل بستگی دارد، چون شلوغی شدید، دندان نهفته یا ناهماهنگی فک‌ها به جلسات بیشتر، زمان طولانی‌تر و گاهی ابزارهای کمکی مثل مینی‌اسکرو یا دستگاه بازکننده فک نیاز دارد. نوع براکت عامل بعدی است و براکت فلزی هزینه کمتری از سرامیکی، سلف لایگیتینگ و به‌ویژه لینگوال دارد. درمان‌های آماده‌سازی پیش از نصب براکت و تخصص پزشک درمانگر هم در هزینه نهایی اثر دارند.
برای اطلاع از هزینه به‌روز صفحه قیمت ارتودنسی را ببینید. امکان پرداخت اقساطی هم وجود دارد که در صفحه ارتودنسی قسطی توضیح داده شده است. کلینیک ترنج فاکتور درمان را برای ارائه به بیمه تکمیلی در اختیار بیمار قرار میدهد.
ارتودنسی ثابت در کلینیک ترنج با دکتر سهراب آصفی
درمان‌های ارتودنسی کلینیک ترنج زیر نظر دکتر سهراب آصفی، متخصص ارتودنسی و ناهنجاری‌های فک و صورت، انجام میشود. دکتر آصفی دارای بورد تخصصی، استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانش‌آموخته دانشگاه شهید بهشتی است و بیش از 16 سال سابقه درمان، دو اختراع ثبت‌شده و دو کتاب در کارنامه دارد. تخصص در ناهنجاری‌های فک و صورت به‌ویژه در بیمارانی اهمیت دارد که باید پیش از شروع درمان مشخص شود مشکلشان دندانی است یا اسکلتی.
برای اینکه بدانید کدام نوع براکت برای دندانهای شما مناسب است، وقت معاینه با متخصص ارتودنسی رزرو کنید.
سؤالات متداول درباره ارتودنسی ثابت
میشود فقط چند دندان جلو را ارتودنسی ثابت کرد؟
کمترین واحد درمان ارتودنسی یک فک کامل است و یکی دو دندان کج را نمی‌توان به‌تنهایی درمان کرد. جابه‌جایی هر دندان روی نحوه جفت شدن دندانهای بالا و پایین اثر میگذارد، به همین دلیل در بیشتر بیماران برای رسیدن به جفت شدن پایدار، درمان هر دو فک لازم است. اینکه درمان یک فک برای شما کافی است یا نه، بعد از معاینه مشخص میشود.
آیا برای ارتودنسی ثابت حتماً باید دندان کشید؟
خیر. مهمترین عامل، میزان کمبود فضا در ردیف دندانهاست. در شلوغی خفیف تا متوسط میتوان فضا را با باز کردن قوس دندانی یا تراش جزئی بین دندانها فراهم کرد، اما در شلوغی شدید کشیدن دندان لازم میشود. نیمرخ صورت، میزان جلو آمدگی دندانها و حمایت لبها هم در این تصمیم اثر دارند، چون کشیدن دندان شکل لبها را تغییر میدهد. صفحههای کشیدن دندان در ارتودنسی و ارتودنسی بدون کشیدن دندان این موضوع را کامل بررسی کردهاند.
ارتودنسی ثابت روی صحبت کردن و شکل لبها اثر میگذارد؟
در هفتههای اول ممکن است تلفظ برخی حروف کمی تغییر کند که با عادت کردن زبان و دهان برطرف میشود. براکتها در ابتدا کمی لبها را برجستهتر نشان میدهند، اما تغییر پایدار نیمرخ به جهت حرکت دندانهای جلو بستگی دارد. عقب بردن دندانها برجستگی لبها را کم میکند و جلو آوردن آنها لبها را پرتر نشان میدهد و این تغییر بر اساس طرح درمان هدایت میشود.
با براکت ثابت میشود ورزش رزمی انجام داد یا ساز بادی زد؟
بله. در ورزشهایی مثل فوتبال و رشتههای رزمی، استفاده از محافظ دهانی مخصوص ارتودنسی لازم است تا از آسیب لب و گونه و کنده شدن براکتها جلوگیری شود. نوازندگان سازهای بادی هم معمولاً به چند هفته زمان نیاز دارند تا لبها و زبانشان با براکتها سازگار شود.
ارتودنسی ثابت در دوران بارداری ممکن است؟
ممکن است، اما تغییرات هورمونی بارداری لثه را مستعد التهاب، تورم و خونریزی میکند و حرکت دندان در این شرایط به مراقبت بیشتری نیاز دارد. رادیوگرافی‌های اولیه هم معمولاً به بعد از زایمان موکول می‌شوند. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع درمان حتماً به ارتودنتیست اطلاع دهید.
با براکت ثابت میتوان بلیچینگ انجام داد؟
بلیچینگ در طول درمان توصیه نمیشود، چون ماده سفیدکننده به مینای زیر براکتها نمیرسد و بعد از باز کردن براکتها، جای آنها روی دندان دو رنگ دیده میشود. بهتر است بلیچینگ بعد از پایان ارتودنسی و برداشتن کامل براکتها انجام شود.
