جراحی لثه پیش از ایمپلنت برای همه لازم نیست و فقط زمانی انجام میشود که لثه نازک، تحلیلرفته یا دچار بیماری فعال باشد؛ در این حالت لثه باید ابتدا تقویت شود تا بستری مقاوم برای ایمپلنت فراهم کند. اگر لثه سالم و به‌اندازه کافی ضخیم باشد، معمولاً می‌توان مستقیم ایمپلنت را کاشت. زمان انتظار هم ثابت نیست؛ گاهی جراحی لثه هم‌زمان با کاشت انجام میشود و گاهی باید سه تا شش ماه صبر کرد تا لثه و استخوان کامل جوش بخورند.
این جراحی زیر بیحسی موضعی انجام میشود و درد آن معمولاً کمتر از کشیدن دندان است ولی در صورتی که ترس و فوبیا از دندانپزشکی دارید می‌توانید تمام فرآیند را با بیهوشی انجام دهید که در صفحه دندانپزشکی با بیهوشی به صورت مفصل بیان کردیم. در ادامه توضیح می‌دهیم چه کسانی به این جراحی نیاز دارند، چه روش‌هایی دارد، چقدر طول می‌کشد تا به مرحله کاشت برسیم و بعد از آن باید چه مراقبتی داشته باشیم.
آدرس: تهران، فلکه دوم تهرانپارس، کلینیک دندانپزشکی ترنج (مسیریابی با گوگل مپ)
چرا سلامت لثه شرط موفقیت ایمپلنت است؟
لثه دور ایمپلنت فقط یک پوشش زیبایی نیست، این بافت مثل یک عایق محافظ کار میکند و از استخوان زیرین و پایه ایمپلنت در برابر نفوذ باکتری‌ها و فشار جویدن محافظت میکند. اگر این عایق سالم نباشد، تمام هزینه و زحمت درمان در معرض خطر قرار می‌گیرد.
تجربه بالینی نشان می‌دهد برای ماندگاری بلندمدت ایمپلنت باید دست‌کم دو میلی‌متر لثه محکم و چسبنده در اطراف پایه ایمپلنت وجود داشته باشد. لثه نازک و متحرک توان تحمل فشار جویدن و مسواک زدن را ندارد و به‌مرور عقب می‌نشیند.
وقتی لثه سالم نباشد یا نازک باشد، این اتفاق‌ها رخ می‌دهد:
- التهاب و عفونت اطراف ایمپلنت.
- نمایان شدن لبه فلزی و تیرگی لثه.
- ایجاد فضای خالی بین دندان‌ها.
عفونت اطراف ایمپلنت باعث میشود تا ابتدا لثه ملتهب و قرمز شود و هنگام مسواک خونریزی کند. اگر این التهاب کنترل نشود، به استخوان میرسد و کم‌کم استخوان اطراف ایمپلنت را تخریب میکند تا جایی که ایمپلنت لق میشود و میافتد.
با عقب رفتن لثه، لبه فلزی ایمپلنت بیرون می‌زند و یک سایه خاکستری زیر لثه ایجاد میکند که ظاهر را خراب میکند و از طرفی تحلیل لثه بین دندان‌ها مثلث‌های خالی و تیره‌ای می‌سازد که ترمیم آن‌ها بسیار سخت است.
اصلاح لثه پیش از کاشت، بسیار ساده‌تر و موفق‌تر از ترمیم آن بعد از بروز مشکل است. وقتی استخوان اطراف ایمپلنت تحلیل رفت، پیوند لثه دیگر نتیجه قابل‌اطمینانی نمی‌دهد. به همین دلیل ارزیابی دقیق لثه، همان ابتدای طرح درمان انجام میشود.
چه کسانی قبل از ایمپلنت به جراحی لثه نیاز دارند؟
همه بیماران به این جراحی نیاز ندارند. پزشک با معاینه و عکس‌برداری مشخص میکند که آیا بستر لثه آماده است یا باید ابتدا تقویت شود. چند گروه بیشتر از بقیه به جراحی لثه احتیاج پیدا می‌کنند.
لثه نازک و کمبود بافت
بعضی افراد به‌طور ژنتیکی لثه و استخوان نازک و ظریفی دارند. در این افراد حتی با کاشت درست ایمپلنت، احتمال عقب رفتن لثه و بیرون‌زدن سایه فلزی زیاد است. راه‌حل، تقویت لثه با پیوند بافت است تا ضخامت کافی به دست آید. همان‌طور که گفتیم، بهترین زمان این کار پیش از کاشت یا هم‌زمان با آن است.
بیماری فعال لثه
اگر بیمار عفونت فعال یا بیماری پیشرفته لثه داشته باشد، کاشت ایمپلنت به تعویق میافتد چون این یک احتیاط اضافی و اختیاری نیست بلکه یک قاعده جدی می باشد. علتش این است که باکتری‌های موجود در لثه بیمار می‌توانند به محل ایمپلنت سرایت کنند و مانع جوش خوردن آن به استخوان شوند. ضمناً بیماری فعال لثه خودش استخوان را تحلیل میبرد و بستر پایداری برای ایمپلنت باقی نمی‌گذارد. بنابراین ابتدا باید عفونت با جرم‌گیری عمیق و در صورت لزوم جراحی لثه کنترل شود، سپس مرحله کاشت آغاز میشود.
افراد سیگاری و دیابتی
سیگار و دیابت مانع مطلق درمان نیستند، اما نیازمند مدیریت دقیق هستند.
در افراد سیگاری، نیکوتین جریان خون و اکسیژن‌رسانی به لثه را کم میکند و همین باعث میشود ترمیم کند شود. تجربه نشان داده احتمال شکست پیوند و ایمپلنت در افراد سیگاری سه تا پنج برابر بیشتر از دیگران است. علاوه بر این، مکش ناشی از پک زدن به سیگار می‌تواند لخته خون تازه را از محل جراحی بیرون بکشد. به همین دلیل بیمار باید از حدود یک هفته پیش تا یک تا دو هفته پس از جراحی سیگار را کاملاً کنار بگذارد.
در بیماران دیابتی، همه‌چیز به کنترل قند خون بستگی دارد. اگر دیابت تحت کنترل باشد، روند ترمیم و جوش خوردن ایمپلنت تفاوتی با فرد عادی ندارد و بیمار کاندید مناسبی است. اما دیابت کنترلنشده ترمیم زخم را به‌شدت به تعویق می‌اندازد و خطر عفونت را بالا میبرد؛ در این حالت ابتدا باید قند خون با نظر پزشک معالج تنظیم و تأییدیه پزشکی گرفته شود.
انواع جراحی لثه برای کاشت ایمپلنت
بسته به وضعیت بیمار، یکی از چند نوع جراحی لثه انجام میشود. هرکدام هدف مشخصی دارند.
جراحی فلپ لثه پایه‌ای‌ترین مرحله است. پزشک با یک برش کوچک، لثه را کنار می‌زند تا به استخوان دسترسی پیدا کند و ایمپلنت را در جای درست بکارد. در بازسازی‌های استخوانی هم فلپ کاملاً آزاد میشود تا لثه بدون کشیدگی روی محل بخیه بخورد و زخم باز نشود.
پیوند لثه برای زمانی است که لثه نازک یا کم‌عرض است. در این روش بافتی از سقف دهان یا از منابع جایگزین آماده برداشته شده و به محل ضعیف اضافه میشود تا لثه ضخیم و مقاوم شود. این پیوند هم می‌تواند پیش از کاشت انجام شود و هم هم‌زمان با آن.
افزایش طول تاج دندان روشی است برای فرم‌دهی لثه و آشکار کردن بخش بیشتری از دندان یا اصلاح لبخند لثه‌ای. این جراحی موضوع مفصل جداگانه‌ای دارد که در صفحه جراحی افزایش طول تاج دندان به‌طور کامل توضیح داده‌ایم.
بازسازی استخوان و حفظ حفره دندان وقتی لازم میشود که استخوان به دلیل عفونت یا کشیدن سخت دندان از بین رفته باشد. در این حالت پودر استخوان و غشای محافظ در محل قرار می‌گیرد تا حجم استخوان برای نگه‌داشتن ایمپلنت بازسازی شود. در فک بالای عقب هم گاهی جراحی سینوس لیفت برای افزایش ارتفاع استخوان انجام میشود.
تفاوت جراحی لثه با پیوند استخوان و سینوس لیفت
این سه مورد اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند، در حالی که هرکدام کار متفاوتی انجام می‌دهند و روی بافت متفاوتی کار می‌کنند.
| نوع جراحی | روی چه بافتی انجام میشود؟ | هدف اصلی |
|---|---|---|
| جراحی لثه و پیوند لثه | بافت نرم (لثه) | ضخیم کردن لثه و ساختن سد محافظ دور ایمپلنت |
| پیوند استخوان | بافت سخت (استخوان فک) | تأمین حجم و ارتفاع استخوان برای نگه‌داشتن ایمپلنت |
| سینوس لیفت | استخوان فک بالای عقب | افزایش ارتفاع استخوان زیر حفره سینوس |
به بیان ساده، پیوند لثه پوشش و محافظ بیرونی ایمپلنت را می‌سازد، در حالی که پیوند استخوان و سینوس لیفت پایه و فونداسیون زیرین آن را تأمین می‌کنند. در بسیاری از بیماران این‌ها مکمل یکدیگرند؛ گاهی هر دو لازم میشود و گاهی فقط یکی.
چه مدت پس از جراحی لثه می‌توان ایمپلنت کاشت؟
این پرتکرارترین سوال بیماران است و پاسخ کوتاهش این است که به نوع جراحی بستگی دارد. گاهی اصلاً نیازی به فاصله نیست و لثه هم‌زمان با ایمپلنت درمان میشود، و گاهی باید چند ماه صبر کرد.
زمان‌بندی بر اساس نوع جراحی
جدول زیر زمان تقریبی انتظار را بر اساس تجربه بالینی نشان می‌دهد.
| وضعیت درمان | زمان انتظار تقریبی | چه اتفاقی میافتد |
|---|---|---|
| کاشت هم‌زمان با کشیدن دندان | همان جلسه | وقتی استخوان سالم و پایداری اولیه کافی باشد |
| ترمیم اولیه لثه پس از کشیدن دندان | سه تا چهار هفته | بسته شدن و آماده شدن لثه پیش از کاشت |
| پیوند استخوان معمولی و حفظ حفره دندان | سه تا چهار ماه | محکم شدن استخوان پیوندی |
| جوش خوردن ایمپلنت به استخوان | سه ماه در فک پایین تا چهار ماه در فک بالا | قفل شدن ایمپلنت در استخوان |
| بازسازی گسترده استخوان یا سینوس لیفت | پنج تا هفت ماه | ترمیم کامل نقص‌های بزرگ استخوانی |
| فرم‌گیری لثه پس از باز کردن ایمپلنت | دو تا سه هفته | شکل گرفتن حلقه لثه پیش از قالب‌گیری |
اگر جراحی لثه هم‌زمان با کاشت انجام شود، عملاً زمان جداگانه‌ای صرف نمی‌شود و لثه پیوندی در همان دوره جوش خوردن ایمپلنت ترمیم می‌یابد.
چرا صبر لازم است و از کجا بفهمیم لثه آماده است؟
جوش خوردن ایمپلنت به استخوان درست مثل سفت شدن بتن دور یک پایه است. تا وقتی بتن کامل سفت نشده، کوچک‌ترین تکان به پایه همه‌چیز را خراب میکند. اگر پیش از جوش خوردن کامل به ایمپلنت فشار بیاید، بهجای اتصال محکم استخوانی، یک لایه بافت نرم و لق بین ایمپلنت و استخوان تشکیل میشود که پایداری لازم را ندارد و در نهایت ایمپلنت شل میشود. عجله در این مرحله شبیه باز کردن زودهنگام گچ دست شکسته است.
نکته دیگری که در عمل اهمیت زیادی دارد، تفاوت سرعت ترمیم لثه و استخوان است. لثه بسیار سریع‌تر از استخوان ترمیم میشود؛ به همین دلیل در پیوند استخوان از یک غشای محافظ استفاده میشود تا لثه سریع‌الرشد وارد محل پیوند نشود و به استخوان فرصت رشد بدهد.
متخصص با این نشانه‌ها آماده بودن لثه را تشخیص می‌دهد:
- لثه اطراف ایمپلنت صورتی، محکم و چسبنده به نظر میرسد و هیچ قرمزی یا تورمی ندارد.
- هنگام معاینه هیچ چرک، ترشح یا خونریزی غیرطبیعی دیده نمی‌شود.
- خط بخیه کاملاً بسته شده و نوار لثه محکم دور ایمپلنت شکل گرفته است.
- در عکس رادیوگرافی، استخوان اطراف ایمپلنت یکدست است و ایمپلنت هیچ تحرکی ندارد.
مراقبت و بهبودی
مراقبت درست پس از جراحی، مهم‌ترین عامل موفقیت درمان است. به‌طور خلاصه در روزهای اول باید از غذای نرم و خنک استفاده کنید، از دستکاری محل جراحی و مکش (پک زدن به سیگار یا نوشیدن با نی) پرهیز کنید و داروها را طبق دستور پزشک کامل مصرف کنید. راهنمای کامل تغذیه، کنترل تورم و بهداشت دهان را در صفحه مراقبت بعد از جراحی لثه نوشته‌ایم.
هزینه جراحی لثه برای ایمپلنت
نکته‌ای که بیماران باید بدانند این است که هزینه جراحی لثه معمولاً جدا از هزینه خود ایمپلنت، اباتمنت و تاج محاسبه میشود، چون یک پروسه تخصصی مستقل با متریال و مهارت جداگانه است. مبلغ نهایی به نوع بافت پیوندی، وسعت کار و تخصص جراح بستگی دارد. جزئیات کامل و عوامل مؤثر بر قیمت را در صفحه هزینه جراحی لثه بررسی کرده‌ایم.
پرسش‌های متداول درباره جراحی لثه برای ایمپلنت
آیا همه افراد قبل از ایمپلنت باید جراحی لثه انجام دهند؟
خیر. کسانی که لثه ضخیم و سالم، استخوان کافی دارند، معمولاً مستقیم ایمپلنت می‌کارند. جراحی لثه بیشتر برای افراد با لثه نازک، لثه تحلیلرفته یا بیماری فعال لثه لازم میشود.
آیا می‌توان هم‌زمان جراحی لثه و ایمپلنت را انجام داد؟
بله. اگر استخوان سالم باشد، عفونت فعالی وجود نداشته باشد و ایمپلنت پایداری اولیه خوبی بگیرد، پیوند لثه هم‌زمان با کاشت انجام میشود و زمان درمان کوتاه‌تر میشود. اما در تحلیل شدید استخوان یا عفونت حاد، باید مرحله‌ای پیش رفت.
اگر بعد از جراحی لثه صبر نکنم و ایمپلنت بگذارم چه اتفاقی میافتد؟
فشار زودهنگام مانع جوش خوردن ایمپلنت به استخوان میشود و بهجای اتصال محکم، بافت لق تشکیل میشود که در نهایت به شل شدن و افتادن ایمپلنت منجر میشود. صبر کردن در این مرحله ضروری است.
جراحی لثه برای ایمپلنت درد دارد؟
در حین جراحی به دلیل بیحسی موضعی یا آرامبخشی، هیچ دردی احساس نمیکنید. ناراحتی پس از جراحی معمولاً کمتر از کشیدن دندان است و با مسکنهای معمول بهخوبی کنترل میشود. بیشتر بیماران روز بعد به کارهای سبک روزمره برمیگردند.
دوران نقاهت پیوند لثه چند روز است؟
سه روز اول حساسترین زمان است. تورم معمولاً روز دوم و سوم به اوج میرسد و طی هفت تا ده روز فروکش میکند. بازگشت به زندگی عادی بعد از سه تا پنج روز ممکن است، اما شکلگیری کامل لثه حدود دو تا سه هفته زمان میبرد.
بعد از جراحی لثه چه چیزهایی می‌توان خورد؟
در روزهای اول غذای نرم و خنک یا ولرم مثل ماست، فرنی، پوره، سوپ صاف و املت نرم مناسب است. از غذای داغ، تند، سفت و دانه‌دار تا حدود دو هفته پرهیز کنید، چون دانه‌ها زیر لثه گیر می‌کنند و ممکن است به بخیه آسیب برسانند.
آیا افراد سیگاری می‌توانند جراحی لثه انجام دهند؟
بله، اما در گروه پرخطر هستند و باید سیگار را از یک هفته پیش تا یک تا دو هفته پس از جراحی کاملاً کنار بگذارند. احتمال شکست درمان در افراد سیگاری تا سه تا پنج برابر بیشتر است.
آیا دیابت مانع جراحی لثه برای ایمپلنت است؟
دیابت کنترلشده مانعی ندارد و روند ترمیم مشابه فرد عادی است. اما دیابت کنترلنشده خطر عفونت و شکست را بالا میبرد؛ در این حالت ابتدا باید قند خون با نظر پزشک تنظیم شود.
آیا لثه تحلیلرفته دوباره رشد میکند؟
خیر، لثه از دسترفته خودبهخود برنمیگردد چون تابع استخوان زیرین است. برای بازسازی آن باید از پیوند لثه استفاده کرد.
تفاوت پیوند لثه با پیوند استخوان چیست؟
پیوند استخوان بافت سخت را بازسازی میکند تا پایه محکمی برای ایمپلنت بسازد، در حالی که پیوند لثه بافت نرم را ضخیم میکند تا پوشش و محافظ بیرونی ایمپلنت را تأمین کند.
اگر جراحی لثه لازم باشد و انجام ندهم چه خطری ایمپلنت را تهدید میکند؟
نبود سد لثه‌ای سالم راه را برای نفوذ باکتری، التهاب و در نهایت تحلیل استخوان، بیرون‌زدن لبه فلزی و افتادن ایمپلنت باز میکند.
بهترین متخصص برای جراحی لثه و ایمپلنت چه تخصصی دارد؟
متخصص لثه (پریودنتیست) یا جراح فک و صورت، به دلیل آموزش تخصصی در زمینه بافت لثه و پیوند، بالاترین سطح پیش‌بینی‌پذیری و ماندگاری را برای درمان فراهم می‌کنند.
