ارتودنسی سرامیکی

ارتودنسی سرامیکی سیستمی است که در آن براکت‌های سنتی فلزی با براکت‌هایی ساخته‌شده از پرسلن یا سرامیک شفاف همرنگ دندان جایگزین می‌شوند تا ظاهر درمان را تا حد امکان پنهان کرده و پذیرش آن را برای بیمار به‌ویژه بزرگسالان شاغل افزایش دهند. اصول حرکت دادن دندان‌ها کاملا مشابه ارتودنسی فلزی هست و هیچ فرقی ندارد.

---

ارتودنسی سرامیکی چیست؟

ارتودنسی با بریس‌های سرامیکی شبیه به ارتودنسی‌های فلزی است، با این تفاوت که براکت‌ها در این نوع، از جنس سرامیک بوده و به طبع رنگی مانند سفیدی دندان دارند.

به این نوع ارتودنسی، براکت شفاف نیز گفته می‌شود. بسیاری به دلیل جلب توجه کم‌تر بریس‌های سرامیکی را انتخاب می‌کنند. بنابراین اگر بریس را به عنوان روش ارتودنسی خود انتخاب کرده‌اید و می‌خواهید نشانه‌های آن به حداقل برسد، این گزینه مناسب است.

درباره این نوع از بریس‌های ارتودنسی سایت clevelandclinic می‌نویسد:

Ceramic braces — sometimes called clear braces — work the same way as metal braces. The key difference is that the brackets, wires and ligatures are tooth-colored, so they blend in with your smile. Ceramic braces are still visible, but they’re less noticeable. One drawback to ceramic braces is that they’re more fragile than metal braces, so they’re more likely to break.

هزینه ارتودنسی سرامیکی

---

هزینه ارتودنسی سرامیکی از حدود 80 میلیون تومان برای دو فک شروع می‌شود و رقم دقیق پس از معاینه توسط متخصص ارتودنسی مشخص می‌شود. آنچه هزینه ارتودنسی را تعیین می‌کند، پیش از هر چیز میزان نامرتبی دندان‌ها و طول دوره درمان است؛ هرچه وضعیت دندان‌ها پیچیده‌تر باشد، درمان طولانی‌تر و در نتیجه پرهزینه‌تر می‌شود.

انتخاب براکت سرامیکی به‌جای فلزی نیز این هزینه را بالاتر می‌برد، چون ساخت این براکت‌ها دشوارتر و متریال آن‌ها گران‌تر است. برخی افراد برای تعادل میان زیبایی و هزینه، براکت سرامیکی را تنها روی دندان‌های نمایان فک بالا و براکت فلزی را روی فک پایین انتخاب می‌کنند.

نکته دیگری که باید در نظر گرفت، ترد بودن نسبی براکت‌های سرامیکی است. برخلاف براکت فلزی که در صورت جدا شدن دوباره چسبانده می‌شود، براکت سرامیکیِ شکسته معمولاً باید با یک براکت نو جایگزین شود؛ به همین دلیل رعایت رژیم غذایی و پرهیز از مواد سفت در طول درمان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مزایای استفاده از ارتودنسی سرامیکی چیست؟

مهم‌ترین مزیت براکت سرامیکی، ظاهر کم‌محسوس آن است. جنس این براکت‌ها شفاف یا همرنگ دندان است و برخلاف براکت فلزی نقره‌ای، از فاصله‌ی معمول و در عکس‌ها چندان به چشم نمی‌آید؛ به همین دلیل انتخاب اصلی بزرگسالانی است که نمی‌خواهند درمان ارتودنسی در چهره‌شان مشخص باشد.

در مقایسه با الاینرهای شفاف، ارتودنسی سرامیکی یک سیستم ثابت است و همین ثابت بودن دو برتری مهم دارد یکی اینکه می‌تواند ناهنجاری‌های پیچیده‌تر مانند شلوغی شدید و چرخش دندان را که از توان الاینر خارج است اصلاح کند دوم هم اینکه چون همیشه روی دندان است، نتیجه نهایی درمان به انضباط بیمار در استفاده‌ی روزانه وابسته نیست. دوره‌ درمان هم مثل ارتودنسی فلزی معمولاً بین ۱۸ تا ۳۶ ماه بسته به پیچیدگی کیس طول می‌کشد.

نکته‌ای که کمتر گفته می‌شود این است که براکت سرامیکی هیچ تداخلی با تصویربرداری MRI ندارد، در حالی که براکت فلزی گاهی باید پیش از تصویربرداری فک و سر برداشته شود. برای افرادی که به هر دلیل ممکن است در طول درمان به این تصویربرداری نیاز پیدا کنند، این یک مزیت واقعی است.

معایب استفاده از ارتودنسی با براکت سرامیکی چیست؟

اصلی‌ترین ضعف براکت سرامیکی، شکنندگی آن است. سرامیک ماده‌ای ترد است و در برابر فشار جویدنِ مواد سفت بیشتر از فلز مستعد شکستن یا لب‌پریدگی است؛ براکت شکسته هم معمولاً قابل استفاده‌ی مجدد نیست و باید با نمونه‌ی نو جایگزین شود. به همین دلیل رعایت رژیم غذایی در طول درمان اهمیت بیشتری دارد.

نکته‌ی مهم دیگر مربوط به کش‌های نگهدارنده‌ی سیم است. خودِ جنس سرامیک در برابر تغییر رنگ مقاوم است، اما کش‌های شفافی که سیم را روی براکت ثابت می‌کنند در اثر مصرف چای، قهوه، زردچوبه و دخانیات زرد می‌شوند و ظاهر را کدر نشان می‌دهند. این کش‌ها در هر جلسه‌ی معاینه تعویض می‌شوند و مشکل رنگ‌گرفتگی موقتی است.

براکت‌های سرامیکی کمی حجیم‌تر از نمونه‌ی فلزی‌اند و ممکن است در روزهای اول حس شلوغی یا سایش خفیف لثه ایجاد کنند که پس از دوره‌ی سازگاری برطرف می‌شود. همچنین به دلیل سختی بالای سرامیک، معمولاً این براکت‌ها روی دندان‌های نمایان فک بالا نصب می‌شوند و برای فک پایین از براکت فلزی استفاده می‌شود تا به مینای دندان‌های مقابل آسیب نرسد.

ارتودنسی سرامیکی به چه افرادی پیشنهاد می‌شود؟

ارتودنسی سرامیکی به دلیل ظاهر کم‌محسوس و جنس نسبتاً ترد براکت‌ها، انتخاب مناسبی برای همه نیست و متخصص ارتودنسی معمولاً آن را به گروه‌های مشخصی پیشنهاد می‌دهد.

مناسب‌ترین گروه، بزرگسالان و جوانانی هستند که رشد فک و دندان‌های دائمی‌شان کامل شده است. در این سن جابجایی‌های سنگین استخوانی کمتر است و فشار کمتری به براکت‌ها وارد می‌شود، بنابراین خطر شکستن این براکت‌های ظریف پایین‌تر می‌آید. از سوی دیگر، بسیاری از بزرگسالان ترجیح می‌دهند درمان ارتودنسی در چهره‌شان مشخص نباشد و ظاهر همرنگ دندانِ براکت سرامیکی دقیقاً همین دغدغه را برطرف می‌کند. به همین دلیل این روش برای افرادی که شغل‌شان ارتباط چهره‌به‌چهره، جلسات کاری، تدریس یا سخنرانی است انتخاب محبوبی است؛ هرچند باید در نظر داشت که براکت سرامیکی کاملاً نامرئی نیست و سیم متصل‌کننده‌ی آن همچنان فلزی است.

الاینرهای شفاف در اصلاح شلوغی شدید، چرخش دندان و مشکلات بایت محدودیت دارند و برای اثرگذاری باید دست‌کم ۲۲ ساعت در روز روی دندان بمانند؛ کسی که این نظم را ندارد، درمانش طولانی یا ناقص می‌شود. ارتودنسی سرامیکیِ ثابت این وابستگی به انضباط بیمار را از میان برمی‌دارد، چون همیشه روی دندان است و کار خود را بی‌وقفه پیش می‌برد.

در نهایت، این درمان بیش از همه برای کسانی مناسب است که به مراقبت متعهد باشند. کش‌های نگهدارنده‌ی سیم به‌سرعت رنگ مواد غذایی مانند چای، قهوه، زردچوبه و سس گوجه را جذب می‌کنند و براکت‌های کمی حجیم‌تر سرامیکی هم تمیز کردن اطراف لثه را دشوارتر می‌کنند. بنابراین بیماری که بتواند مصرف مواد رنگی را محدود کند و بعد از هر وعده غذایی مسواک و نخ دندان را جدی بگیرد، بهترین نتیجه را از این روش می‌گیرد.

تفاوت ارتودنسی فلزی و سرامیکی در چیست؟

هر دو سیستم هدف یکسانی دارند و با دست یک متخصص ماهر به نتیجه‌ی نهاییِ خوب و لبخندی مرتب می‌رسند؛ تفاوت اصلی در جنس براکت و پیامدهای آن است.

مهم‌ترین تفاوت، ظاهر است. براکت سرامیکی شفاف یا همرنگ دندان است، بنابراین از فاصله‌ی معمول و در عکس‌ها کمتر دیده می‌شود؛ در حالی که براکت فلزی نقره‌ای و کاملاً مشخص است. البته باید بدانید حتی با انتخاب براکت سرامیکی، سیم عبوری از میان دندان‌ها معمولاً همچنان فلزی است و از نمای نزدیک تا حدی دیده می‌شود.

از نظر استحکام، براکت فلزی مقاوم‌تر است و در برابر فشار جویدن نمی‌شکند، در حالی که سرامیک ماده‌ای تردتر است و بیشتر مستعد شکستن یا لب‌پریدگی است. نکته‌ی مهم اینجاست که براکت فلزیِ جدا شده معمولاً دوباره چسبانده می‌شود، اما براکت سرامیکیِ شکسته اغلب باید با نمونه‌ی نو جایگزین شود که درمان را طولانی‌تر می‌کند.

یک تفاوت بالینی مهم هم به سختی سرامیک برمی‌گردد. جنس سرامیک از مینای طبیعی دندان سخت‌تر است، و اگر روی دندان‌های فک پایین نصب شود ممکن است به مرور مینای دندان‌های مقابل را بساید. به همین دلیل متخصصان معمولاً روش ترکیبی را پیشنهاد می‌کنند که براکت سرامیکی روی فک بالای نمایان برای حفظ زیبایی و براکت فلزی روی فک پایین برای محافظت از دندان‌های مقابل استفاده شود.

در زمینه‌ی تغییر رنگ، خودِ جنس سرامیک لکه نمی‌گیرد، اما کش‌های شفافی که سیم را روی براکت ثابت می‌کنند در اثر مصرف چای، قهوه، زردچوبه و دخانیات زرد می‌شوند و ظاهر را کدر نشان می‌دهند. این کش‌ها در هر جلسه‌ی تنظیم (معمولاً هر ۴ تا ۶ هفته) تعویض می‌شوند، پس مشکل موقتی است. براکت فلزی به دلیل رنگ تیره‌تر چنین مشکلی ندارد.

از نظر سرعت درمان، در کیس‌های پیچیده که به نیروهای قوی‌تر نیاز است، سیستم فلزی معمولاً کمی سریع‌تر عمل می‌کند، چون اصطکاک سیم در شیار سرامیکی بیشتر است و متخصص نمی‌تواند نیروی خیلی سنگین به براکت ترد سرامیکی وارد کند. براکت سرامیکی همچنین کمی حجیم‌تر است و ممکن است در روزهای اول حس شلوغی در دهان ایجاد کند که پس از دوره‌ی سازگاری برطرف می‌شود.

ویژگی	ارتودنسی فلزی	ارتودنسی سرامیکی
ظاهر	نقره‌ای و مشخص	شفاف یا همرنگ دندان، کم‌محسوس
استحکام	بسیار مقاوم	تردتر، مستعد شکستن
در صورت جدا شدن	دوباره چسبانده می‌شود	معمولاً باید نو جایگزین شود
سایش مینای مقابل	ندارد	روی فک پایین احتمال دارد
لکه‌پذیری	ندارد	کش‌ها موقتاً رنگ می‌گیرند
سرعت در کیس پیچیده	کمی سریع‌تر	کمی کندتر
حجم براکت	ظریف‌تر	کمی حجیم‌تر

اگر استحکام و سرعت درمان برایتان در اولویت است و ظاهر براکت اهمیت چندانی ندارد، ارتودنسی فلزی گزینه‌ی مطمئنی است. اما اگر به دلیل شغل یا تعاملات اجتماعی ترجیح می‌دهید درمان در چهره‌تان کمتر دیده شود، ارتودنسی سرامیکی یا حالت ترکیبی (سرامیک بالا و فلز پایین) انتخاب مناسب‌تری است. تصمیم نهایی به وضعیت دندان‌ها و نظر متخصص ارتودنسی بستگی دارد که در جلسه‌ی معاینه مشخص می‌شود.

انواع ارتودنسی سرامیکی

براکت سرامیکی برخلاف تصور رایج یک نوع ثابت ندارد و از نظر ظاهر و عملکرد در چند حالت عرضه می‌شود.

براکت همرنگ دندان
این براکت‌ها نیمه‌شفاف و کدر هستند و در شیدهای مختلف نزدیک به رنگ طبیعی دندان ساخته می‌شوند. متخصص نزدیک‌ترین رنگ به دندان شما را انتخاب می‌کند تا براکت روی دندان استتار شود. این نوع برای دندان‌هایی که سفیدی مطلق ندارند مناسب‌تر است.

براکت کریستالی یا شفاف
این براکت‌ها مانند شیشه کاملاً بی‌رنگ‌اند و اجازه می‌دهند رنگ واقعی دندان از زیرشان دیده شود. برای افرادی که دندان‌های روشن و سفید دارند بیشترین میزان پنهان‌کاری را فراهم می‌کنند.

ارتودنسی سرامیکی رنگی
نکته‌ای که باید روشن شود این است که خودِ براکت سرامیکی در رنگ‌های فانتزی ساخته نمی‌شود و همیشه شفاف یا همرنگ دندان است. آنچه ارتودنسی را رنگی می‌کند، انتخاب کش‌های الاستیک رنگی روی همین براکت‌های شفاف است. به دلیل پس‌زمینه‌ی روشن براکت سرامیکی، این رنگ‌ها زنده‌تر و درخشان‌تر از حالت فلزی دیده می‌شوند و همین موضوع درمان را برای نوجوانان جذاب‌تر می‌کند.

از نظر عملکرد هم براکت سرامیکی در دو حالت عرضه می‌شود، نوع معمولی که سیم با کش‌های شفاف روی آن مهار می‌شود و نوع خودتنظیم‌شونده یا دیمون شفاف هست چون در نوع دیمون کشی وجود ندارد، مشکل زرد شدن کش‌ها هم عملاً پیش نمی‌آید و تمیز کردن آن ساده‌تر است.

مراقبت و تغذیه در طول درمان ارتودنسی سرامیکی

موفقیت درمان با براکت سرامیکی به اندازه‌ی مهارت متخصص، به مراقبت روزانه‌ی شما بستگی دارد؛ هم برای محافظت از براکت ترد و هم برای جلوگیری از زرد شدن کش‌ها.

در زمینه‌ی تغذیه، از مواد سفت و ترد مانند آجیل، یخ، هویج خام، نان‌های سفت و ذرت بو داده پرهیز کنید، چون براکت سرامیکی در برخورد با آن‌ها می‌شکند. مواد چسبنده مانند آدامس، تافی و کارامل هم با کشش، براکت را از دندان جدا می‌کنند. در روزهای اول نصب و پس از هر جلسه‌ی تنظیم که دندان‌ها حساس‌اند، غذاهای نرم مانند سوپ، پوره، ماست و تخم‌مرغ گزینه‌ی بهتری هستند.

برای جلوگیری از تغییر رنگ کش‌ها، مصرف زردچوبه، سس گوجه، قهوه، چای پررنگ و دخانیات را محدود کنید؛ زردچوبه بیش از همه کش‌ها را زرد می‌کند. یک راهکار عملی این است که این مواد را نزدیک به روز جلسه‌ی تنظیم مصرف کنید، چون در آن جلسه کش‌ها با نمونه‌ی نو تعویض می‌شوند. برای نوشیدنی‌های رنگی هم استفاده از نی کمک می‌کند مایع کمتر با دندان‌های جلو تماس بگیرد.

به دلیل حجم بیشتر براکت سرامیکی، تمیز کردن اطراف آن دشوارتر است و بی‌توجهی به آن به‌سرعت تورم لثه ایجاد می‌کند. مسواک زدن بعد از هر وعده، استفاده از مسواک بین‌دندانی و نخ دندان مخصوص (سوپرفلاس) یا واترپیک، و یک دهانشویه‌ی فلورایددار شبانه، از پوسیدگی و لکه‌های سفید دائمی دور براکت جلوگیری می‌کند. اگر براکت شکست یا شل شد، قطعه‌ی جداشده را نگه دارید و به کلینیک بیاورید.

مراحل انجام ارتودنسی سرامیکی

مراحل نصب براکت سرامیکی از نظر آماده‌سازی دندان با براکت فلزی یکسان است و نصب هر فک معمولاً کمتر از یک ساعت طول می‌کشد.

ابتدا سطح دندان‌ها تمیز و پولیش می‌شود تا برای پذیرش چسب آماده شود. سپس دندان‌ها خشک نگه داشته می‌شوند و ژلی روی مینا مالیده می‌شود تا سطح برای اتصال محکم آماده گردد. پس از آن براکت‌ها با چسب مخصوص روی هر دندان قرار می‌گیرند و در جای دقیق خود تراز می‌شوند؛ در براکت‌های سرامیکی برای این تراز کردن از خطوط راهنمای رنگی استفاده می‌شود که بعد از نصب شسته می‌شوند. چسب زیر براکت‌ها با نور آبی سخت می‌شود و در نهایت سیم ارتودنسی از میان براکت‌ها عبور داده و مهار می‌شود.

یک نکته‌ی خاص در ارتودنسی سرامیکی این است که اگر بایت بیمار عمیق باشد و دندان‌های بالا و پایین روی هم فشار بیاورند، متخصص از برجستگی‌های کوچکی به نام بایت‌بلاک استفاده می‌کند تا دندان‌های مقابل با براکت سرامیکی برخورد نکنند و آن را نشکنند یا باعث سایش مینای دندان را نشود.

سوالات متداول درباره ارتودنسی سرامیکی